Olav Torheim på 15. april 2020 kl. 12:16

2020-04-15T12:16:32Z

Olav Torheim: Oppretta sida med «

FYREORD

Målformi i dette skriftet skil seg noko ut frå det eg elles oftast plar skriva. Litt hev det vel å gjera med målsynet til bokreidaren, men andre gru…»

2020-04-15T12:15:36Z

Oppretta sida med «<h2>FYREORD</h2> <p>Målformi i dette skriftet skil seg noko ut frå det eg elles oftast plar skriva. Litt hev det vel å gjera med målsynet til bokreidaren, men andre gru…»

Sjå skilnader

@@ Line 97: / Line 97: @@
 <p></tr>
 </table>
 <p>Det må leggjast til at nedgangen nådde botnen i 1978, ser det ut for. I 1978 var nynorskprosenten 16,4, og sidan hev ikkje nynorsken havt attendegang. I 1983 var nynorskprosenten 16,6. Sameleis gjer me rett i å hugsa at atterslagi - som halverte prosenten for nynorsk hovudmål i grunnskulen - hadde meir enn ei årsak. <i>Sitt</i> gjorde den hovudlause sentraliseringi med skulenedleggjingar i hopetal, ein giganttomani, framdriven frå toppen, blind for folkevilje og språlege rettsferdsumsyn. Til sentraliseringi høyrde folkeflyttingi frå bygdene, like eins framdrivi frå toppen. Ein annan ting, sjeldan nemnd, er arven frå krigstidi. NS-styresmaktene studde ope bokmålet, ein skikk statsmaktene etter krigen ikkje brydde seg med å leggja um, slett ikkje bøta på. Mykje meir lyt dragast inn, til dømes vanrøkta morsmålsupplæring, lærebokskort og skort på nynorsk presse i dei nye skulemålsstroki, men ingi tenkjeleg årsak av dei nemnde er reint eintydig. Nedgangen tok til lenge før sentraliseringsbylgja sette inn. Lærebokskort og vanrøkta morsmålsupplæring var ikkje noko nytt. Og nynorsk lokalpresse stod på den tidi heller ikkje allstad sterkt i nynorske kjernestrok. Det er seinare denne pressa mange stader hev vakse so eventyrleg. (Ikkje alle stader, dessverre. Øvre Gudbrandsdalen er i so måte med sine rotfriske målføre framleis nærast vaktlaust land.)</p>
 <p>Til no hev eg ikkje nemnt den årsaki til bakslag som låg i sjølve tilnærmingsøsingi. Alt då tilnærmingsstrevet enno berre var i emning, såg vakne målfolk kva som måtte koma; dei sa klårt ifrå - og vart utlædde. Og samstundes som dei vart utlædde, so vart dei ikkje berre sette utanfor, men dei vart fråtekne det skriftmålet som dei fann det umaken verdt å arbeida for, dei beste, mest dugande og mest offerviljuge slitarar som målrørsla åtte. Ikkje til å undrast på at mange gjekk seg trøytte og gleid inn i likesæla; sagt på ein annan måte: me fekk den passiviseringi som enno er merkande.</p>

Kjettarord um norsk målalkymi - Endringshistorikk

Olav Torheim på 15. april 2020 kl. 12:16

Olav Torheim: Oppretta sida med «

FYREORD