Olav Torheim: Oppretta sida med «'''Grunnvatn''' er vatnet som finst i grunnen under landyta. Der tek det upp hòlrom millom jordmòlane, eller i større sprungor i jord og berg. Er ikkje dette hòlrome…»

2020-04-13T16:50:57Z

Oppretta sida med «'''Grunnvatn''' er vatnet som finst i grunnen under landyta. Der tek det upp hòlrom millom jordmòlane, eller i større sprungor i jord og berg. Er ikkje dette hòlrome…»

Ny side

'''Grunnvatn''' er [[vatn]]et som finst i grunnen under landyta. Der tek det upp hòlrom millom jordmòlane, eller i større sprungor i jord og berg. Er ikkje dette hòlromet metta med vatn, men inneheld [[luft]] mèd, talar ein gjerne um [[markvatn]]. Det djupet nedi bakken der hòlromet vert metta med vatn, kallar ein ''grunnvass-spegilen'' (eller ''grunnvassmålet''). Grunnvatnet rører seg i større eller mindre mun, og vatnet vert verande i grunnen alt frå nokre dagar til mange tusund år; eit jordlag som fører vatn tolleg godt vert kalla ''vass-sig'', ''vassår'', ''vekju'' o.dl. Ofte vert desse nemningane sette i bås med den gamle tanken at vatnet gjekk i jorda liksom blodet i kroppen. I vitskapen nyttar ein helst umgrìpet ''akvifer'' (ny[[latin]] ''aquifer'', «vassbære»).

Grunnvatnet fær tilførsla si frå landyta, ved at regn eller smeltevatn sig ned i bakken, eller ved innsig frå innsjøar, elvar og andre [[ytevatn]]. Like eins sig grunnvatnet med tid og stunder ut i kjeldor og utsig, som gjerne står i nært samband med ulike ytevatn. Soleis er grunnvatnet ein del av [[krinslaupet åt vatnet]]. [[myr|Myrar]] og [[oase|oasar]] er som regel fullnørde av grunnvatnet. Menneskja hentar upp grunnvatnet gjenom brunnar eller rennor til bruk i jordbruk, industri og hushald. Dei vitskapsgreinene som tek fyre seg grunnvatnet er i fyrste rekkje [[hydrologi]] (vatnakunne) og [[geologi]] (jordkunne), som møtest i undergreinene ''geohydrologi'' og ''hydrogeologi''.

Høvet til å nytte grunnvatnet i Noreg vert regulert gjenom [[vassressurslova]], med [[Noregs vassdrags- og energidirektorat]] som vardveitande styremakt.

[[Kategori:Vatn]]
[[Kategori:Geologi]]

Grunnvatn - Endringshistorikk

Olav Torheim: Oppretta sida med «'''Grunnvatn''' er vatnet som finst i grunnen under landyta. Der tek det upp hòlrom millom jordmòlane, eller i større sprungor i jord og berg. Er ikkje dette hòlrome…»